Podręcznik (najczęściej podręcznik uniwersalny) jest pierwszym kontaktem ucznia z przedmiotem szkolnym i uważa się, że ten kontakt wnosi wiele z tego, co uczeń potem wykaże w przyszłości. Atrakcyjny, przemyślany i ciekawy podręcznik przygotowany i wydany będzie zawsze o wiele skuteczniejszy w procesie kształcenia niż szary, bezbarwny podręcznik pozbawiony mocnego wyrazu.

Do czego zalicza się podręcznik?

Ogólna i szczegółowa definicja podręcznika w odniesieniu do teorii podręcznika szkolnego. Wszelkie podręczniki szkolne zaliczane są do grupy pomocy dydaktycznych i w świetle aktualnej wiedzy na ich temat definiowane są jako komunikaty skomponowane w różnych językach i umieszczone na różnych rodzajach nośników. Wyróżniamy podręcznik drukowany (tradycyjna forma książki), a także elektroniczny e-booki.

Definicja podręcznika, czyli co to jest?

Niezależnie od tego, jak powstał, podręcznik jest publikacją (inaczej mówiąc przekazem) stworzoną przez autora dla osiągnięcia określonych celów dydaktycznych i wychowawczych. Uwaga: w analizach historycznych stosuje się wąskie pojęcie “podręcznika szkolnego” jako równoważne z pojęciem “podręcznika”. W rzeczywistości od bardzo dawna podręcznik był książką ucznia. Obecnie podręcznik jest tylko (wciąż podstawowym) rodzajem podręcznika szkolnego. Podręcznik to książka szkolna, która zawiera wybór najważniejszych informacji na tematy z danej dziedziny wiedzy i jest ściśle związana z przebiegiem i programem nauczania danego przedmiotu.

Jakie zadania są stawiane przed podręcznikiem?


Celem przygotowanego podręcznika powinno być szybkie uporządkowanie i wygodne ramy mnemotechniczne dla kursu w sposób możliwie zwięzły i uporządkowany. Tym samym podręcznik powinien być dla ucznia przewodnikiem w poznawaniu świata, czyli:

  • otwartym dostępem do faktów przyrodniczych, społecznych i kulturowych;
  • ułatwiającym studiowanie i uczenie się;
  • jednocześnie kształtującym umiejętności;
  • rozwijającym zainteresowania i gotowość do samokształcenia.

W klasycznym ujęciu można przyjąć, że każdy podręcznik szkolny to publikacja mająca spełniać intencjonalną rolę dydaktyczno-filozoficzną. Powinien on charakteryzować się doborem materiału określonego odpowiednimi przepisami normatywnymi oraz sposobem prezentacji tego materiału zgodnym z przyjętymi zasadami i celami kształcenia; powinien mu towarzyszyć przekaz redakcyjny ułatwiający uczącemu się przyswojenie treści podręcznika.